Kinh nghiệm tuor về Quảng Bình

Hò Khoan Lệ Thủy Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia Người Quảng Bình

Hò Khoan Lệ Thủy: "Đặc Sản" Văn Hóa Và Tiếng Lòng Của Người Quảng Bình
27
Th1

Hò Khoan Lệ Thủy: “Đặc Sản” Văn Hóa Và Tiếng Lòng Của Người Quảng Bình

Nếu như Huế có Nhã nhạc cung đình, Bắc Ninh có Quan họ, thì Quảng Bình tự hào với Hò khoan Lệ Thủy. Không chỉ là những làn điệu dân ca mượt mà, Hò khoan còn là “món ăn tinh thần” không thể thiếu, thấm đẫm trong máu thịt của người dân bên dòng Kiến Giang.

Không chỉ là những làn điệu dân ca, Hò khoan còn là “món ăn tinh thần” thấm đẫm trong máu thịt của người dân bên dòng Kiến Giang. Với du khách yêu văn hóa, việc ngồi thuyền trên dòng sông quê hương Đại tướng Võ Nguyên Giáp, lắng nghe câu hò mái nhì da diết là một trải nghiệm “chữa lành” không thể bỏ qua khi du lịch Quảng Bình.

1. Hò khoan Lệ Thủy là gì? Nguồn gốc từ lao động.

Hò khoan Lệ Thủy là lối hát đối đáp dân gian được hình thành từ chính quá trình lao động sản xuất của người dân vùng chiêm trũng Lệ Thủy.

Khác với ca trù thính phòng, Hò khoan sinh ra từ ruộng đồng, sông nước. Từ tiếng chèo đò, nhịp giã gạo, kéo gỗ hay tát nước, người xưa đã sáng tạo nên những điệu hò để xua tan mệt nhọc. Chính vì thế, ngôn ngữ trong Hò khoan cực kỳ mộc mạc, sử dụng nhiều từ ngữ địa phương (tiếng Lệ Thủy), tạo nên cái chất “quê” rất riêng, khó lẫn vào đâu được.

2. Nét độc đáo của nghệ thuật Hò khoan

Điều làm nên sức hút mãnh liệt của Hò khoan chính là không khí diễn xướng sôi động, lôi cuốn người xem cùng tham gia.

Cấu trúc “Xướng – Xô” (Người kể – Kẻ đáp)

Một bài hò khoan hoàn chỉnh là sự cộng hưởng của tập thể:

  • Vế Xướng (Kể): Do một người có giọng tốt, ứng đối nhanh (gọi là “cái hò”) lĩnh xướng.

  • Vế Xô (Hò): Do tập thể đám đông (gọi là “con hò”) đồng thanh hưởng ứng hò theo.

Sự hòa quyện giữa tiếng “cái” lảnh lót và tiếng “con” vang rền, kết hợp với nhịp phách tre, tiếng mõ giòn giã tạo nên một không gian đầy lửa và tình.

Hò Khoan Lệ Thủy: "Đặc Sản" Văn Hóa Và Tiếng Lòng Của Người Quảng Bình
Hò Khoan Lệ Thủy: “Đặc Sản” Văn Hóa Và Tiếng Lòng Của Người Quảng Bình

“Lục Mái” và sự đa dạng làn điệu

Hò khoan Lệ Thủy nổi tiếng với 9 mái hò, trong đó tiêu biểu là “Lục mái” (6 mái cơ bản) thể hiện đủ cung bậc cảm xúc:

  • Mái chè, mái ném: Tiết tấu nhanh, vui tươi, thường dùng khi chèo thuyền, làm việc nặng.

  • Mái xắp, mái ba, mái thừa: Nhịp điệu dồn dập, mạnh mẽ.

  • Mái nhì: Dài hơi, sâu lắng, trữ tình – thường dùng để giao duyên, tâm tình nam nữ.

Hò Khoan Lệ Thủy: "Đặc Sản" Văn Hóa Và Tiếng Lòng Của Người Quảng Bình
Biểu diễn Hò Khoan Lệ Thủy

3. So Sánh Nhanh: Hò Khoan Lệ Thủy – Quan Họ – Đờn Ca Tài Tử

Để thấy rõ sự khác biệt của Hò khoan, hãy đặt nó cạnh hai di sản âm nhạc lớn khác của Việt Nam:

Tiêu chí Dân ca Quan họ (Bắc Ninh) Đờn ca tài tử (Nam Bộ) Hò khoan Lệ Thủy (Quảng Bình)
Nguồn gốc Giao duyên, kết chạ giữa các làng, mang tính lễ nghi, xã giao. Thính phòng, giải trí sau giờ lao động, mang tính ngẫu hứng nghệ sĩ. Gắn liền trực tiếp với lao động (chèo đò, giã gạo) và sinh hoạt cộng đồng.
Đặc trưng Kỹ thuật “Vang – Rền – Nền – Nảy”. Tinh tế, trau chuốt từng câu chữ. Đề cao vai trò của nhạc cụ (đàn kìm, cò, tranh…) và sự ngẫu hứng của người chơi. Mạnh về tính tiết tấu & tập thể. Đặc trưng bởi sự đối đáp “Xướng – Xô” (một người hát, vạn người hò).
Cảm xúc Trữ tình, lúng liếng, duyên dáng. Phóng khoáng, mùi mẫn, ai oán. Mộc mạc, khỏe khoắn, chân chất, mang đậm nắng gió miền Trung.

Nhận xét: Nếu Quan họ là “trà dư tửu hậu”, Đờn ca tài tử là “tri âm tri kỷ”, thì Hò khoan Lệ Thủy là “tiếng hò dô ta” của sức mạnh đoàn kết và lao động.

Hò Khoan Lệ Thủy: "Đặc Sản" Văn Hóa Và Tiếng Lòng Của Người Quảng Bình
Lệ Thủy ai cũng hát được Hò Khoan

4. Hò khoan Lệ Thủy – Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia

Năm 2017, Hò khoan Lệ Thủy vinh dự được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia. Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho sức sống bền bỉ và giá trị nhân văn sâu sắc của loại hình nghệ thuật này.

Không chỉ là di sản, Hò khoan còn là sợi dây kết nối cộng đồng. Trong những ngày lễ hội, đặc biệt là Lễ hội đua thuyền truyền thống trên sông Kiến Giang (2/9), tiếng hò khoan vang lên thúc giục những tay chèo về đích, làm nức lòng hàng vạn người xem.

4. Trải nghiệm nghe Hò khoan khi du lịch Quảng Bình

Ngày nay, Hò khoan Lệ Thủy không chỉ còn nằm trong các dịp lễ hội mà đã trở thành sản phẩm du lịch độc đáo. Đến Lệ Thủy, du khách có thể trải nghiệm:

  • Du thuyền trên sông Kiến Giang: Thả hồn theo dòng nước mát lành, ngắm nhìn làng quê yên bình và nghe các câu lạc bộ dân ca biểu diễn trực tiếp ngay trên thuyền.

  • Giao lưu tại Nhà văn hóa thôn: Các xã như Lộc Thủy, Phong Thủy, Liên Thủy… đều có các CLB Hò khoan hoạt động sôi nổi. Du khách có thể ghé thăm, tập hát và thử sử dụng bộ gõ (sanh, mõ).

  • Thăm nhà lưu niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp: Nghe kể về tình yêu của Đại tướng dành cho điệu hò quê hương. Sinh thời, mỗi lần về thăm quê, Đại tướng đều mong muốn được nghe lại những câu hò mái nhì da diết.

Kết luận

Hò khoan Lệ Thủy,  Lễ hội đua thuyền Lệ Thủy, là báu vật vô giá, là hồn cốt của vùng đất “Gió Lào cát trắng”. Nó mộc mạc như củ khoai củ sắn nhưng lại sâu nặng nghĩa tình như dòng sông Kiến Giang. Nếu có dịp du lịch Quảng Bình, bạn đừng quên dành thời gian thưởng thức những làn điệu dân ca này để hiểu và yêu hơn mảnh đất, con người nơi đây.

Công Ty TNHH Du Lịch Explore Quảng Bình

Hotline: 0858.22.95.95

Địa Chỉ: 17/ 59 Nguyễn Công Trứ, Nam Lý, Phường Đồng Hới, Quảng Trị

Email: explorequangbinh@gmail.com
MST: 3101133587
GPKD: 44-0036/2024/SDL-GPLHNĐ

Các chương trình tour có thể bạn quan tâm – click xem chi tiết

          Tour du lịch Quảng Bình 1 ngày:
          Tour du lịch Quảng Bình trọn gói:
          Tour trekking mạo hiểm:

0858.22.95.95